In het kort: In Los Angeles is op woensdag 28 oktober de juryselectie begonnen in een nieuwe rechtszaak over social media verslaving. Twee jonge vrouwen stellen dat Instagram en Snapchat zo zijn ontworpen dat ze er niet meer vanaf kwamen, met psychische klachten als gevolg. Het is pas de tweede zaak van deze soort die voor een jury komt. De uitkomst kan gevolgen hebben voor ruim 3.000 vergelijkbare zaken.
De rechtszaak over social media verslaving tegen Meta en Snap is begonnen. In het Superior Court van Los Angeles zoeken de advocaten van beide kanten sinds woensdag naar juryleden. Het proces zelf duurt naar verwachting enkele weken. Begin oktober schreven we al dat Mark Zuckerberg opnieuw moet getuigen in deze zaak. Dat getuigenis staat volgens ABC News voor november gepland, net als dat van Instagram-baas Adam Mosseri en Snap-topman Evan Spiegel.
Wie klagen aan, en waarom?
De zaak draait om twee jonge vrouwen die in de stukken alleen met hun initialen worden genoemd. K.D.B. is 18 jaar en komt uit Mississippi, zij procedeert tegen Meta. S.J. is 16 en komt uit Illinois, haar zaak richt zich op Snap. Volgens persbureau Reuters begonnen ze al als kleuter met YouTube en rond hun negende met andere apps. Ze dienden hun klacht in 2023 in.
Ze stellen dat functies als eindeloos scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en de Snapstreaks van Snapchat hen dwangmatig lieten doorgaan. Dat zou hebben bijgedragen aan depressie, angst en andere psychische problemen. Ze vertellen over avonden die opgingen aan scrollen en over concentratieproblemen op school. Ze eisen een schadevergoeding, het bedrag is niet bekendgemaakt.
TikTok en YouTube stonden eerder ook in deze zaak, maar schikten voor het proces begon. Meta en Snap hebben de rechter gevraagd de twee zaken los van elkaar te behandelen, omdat een gezamenlijk proces de jury zou verwarren. Daarover had rechter Carolyn Kuhl bij de start nog geen besluit genomen.
Wat zeggen Meta en Snap?
Beide bedrijven wijzen de beschuldigingen af. Meta zegt al tien jaar te bouwen aan bescherming voor tieners en stelt dat de psychische gezondheid van een jongere door veel factoren wordt bepaald. Het bedrijf voert ook aan dat de eiseres veel meer tijd op TikTok doorbracht dan op Instagram of Facebook. Snap benadrukt dat Snapchat opent met de camera en geen feed heeft waarin berichten van anderen worden gerangschikt. Volgens Snap geven de aanklachten een verkeerd beeld van hoe de app werkt.
De bedrijven beroepen zich daarnaast op een Amerikaanse wet die platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor wat gebruikers plaatsen. De rechter oordeelde eerder dat die bescherming niet geldt voor klachten over het ontwerp van de apps zelf. Precies daarom kunnen deze zaken doorgaan.
Waarom deze zaak telt
In maart kwam het eerste vergelijkbare proces in dezelfde rechtszaal tot een uitspraak. De jury vond Meta en YouTube toen nalatig en kende de eiseres 6 miljoen dollar schadevergoeding toe. Beide bedrijven gingen in hoger beroep. Snap stond toen niet terecht.
Deze processen zijn zogeheten proefzaken. Alleen al bij de rechtbank in Los Angeles liggen meer dan 3.000 vergelijkbare zaken, bij de federale rechter in Californië nog eens ruim 3.800 van staten, schooldistricten en gezinnen. Een nieuwe uitspraak laat zien hoe jury’s naar dit soort claims kijken en kan bepalen of bedrijven eerder gaan schikken. In augustus trof Meta al een schikking van maximaal 18 miljard dollar met vrijwel alle Amerikaanse staten. Daarbij beloofde het bedrijf onder meer tijdslimieten voor tieners en het verbergen van likes.
Wat betekent dit voor ouders?
Een Amerikaanse rechtszaak verandert niet direct iets aan de apps op de telefoon van je kind in Nederland. Toch gaat het debat hier over dezelfde functies. Het kabinet presenteerde op 5 oktober een strategie om kinderen online te beschermen en steunt het Europese voorstel voor de EU KIDS Act, dat verslavende ontwerptechnieken wil verbieden. Instagram en Snapchat staan op de lijst van diensten die het kabinet laat onderzoeken op hun invloed op het welzijn van kinderen.
Tot die regels er zijn, kun je thuis al veel doen:
- Zet pushmeldingen van social media uit, zeker voor de nacht en schooltijd.
- Praat met je kind over streaks. Een reeks die je niet mag breken, voelt voor veel tieners als een verplichting.
- Gebruik de instellingen voor ouderlijk toezicht op Snapchat en ouderlijk toezicht op Instagram, maar maak de afspraken samen.
- Merk je dat je kind slecht slaapt, somber is of zich terugtrekt? Neem dat serieus en bespreek het eventueel met de huisarts.
De komende weken volgt het proces met de getuigenissen van de topmannen. Schermtijd.nl houdt de uitkomst in de gaten.
