Scroll, swipe, like, repeat – een eindeloze cyclus die veel mensen dagelijks doorlopen. Maar wat doet dit eigenlijk met onze hersenen? Recent wetenschappelijk onderzoek van Neuroimage laat zien dat de term ‘brain rot’ (hersenrot) misschien wel accurater is dan we denken. In dit artikel duiken we dieper in dit fenomeen en ontdekken we wat overmatig sociale mediagebruik met ons brein doet.
Wat is brain rot precies?
Brain rot is een term die vooral door jongeren wordt gebruikt om de mentale vermoeidheid en cognitieve achteruitgang te beschrijven die ontstaat door het overmatig consumeren van oppervlakkige online content. Het gaat verder dan alleen vermoeidheid – onderzoek toont aan dat het daadwerkelijk fysieke effecten heeft op onze hersenen.
De wetenschap achter brain rot
In een recentelijke onderzoek zijn ontdekkingen gedaan over de impact van veelvuldig sociale mediagebruik op ons brein. De onderzoekers vonden significante structurele veranderingen in de orbitofrontale cortex, een cruciaal hersengebied voor besluitvorming en emotionele regulatie. Ook werd er een afname geconstateerd in de grijze massa van hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor impulscontrole.
Deze bevindingen zijn zorgwekkend omdat ze aantonen dat overmatig gebruik van sociale media niet alleen tijdelijke effecten heeft, maar ook kan leiden tot langdurige veranderingen in onze hersenstructuur. Het constante switchen tussen verschillende soorten content en de continue stroom aan prikkels zorgt ervoor dat ons brein moeite krijgt met het vasthouden van focus en concentratie.
De verslavende werking van sociale media
De verslavende aard van sociale media is geen toeval. Platforms zijn specifiek ontworpen om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden. Bij elke like, comment of notificatie komt er dopamine vrij in ons brein, wat zorgt voor een prettig gevoel. Dit beloningssysteem, gecombineerd met oneindige scrollfuncties en gepersonaliseerde content, maakt het extreem moeilijk om los te komen van deze platforms.
Deze platforms maken gebruik van geavanceerde algoritmes die precies weten welke content jou het langst zal boeien. Ze spelen in op onze natuurlijke neiging om op zoek te gaan naar nieuwe informatie en sociale validatie. Dit kan leiden tot wat we ‘doomscrollen’ noemen – het eindeloos consumeren van (vaak negatieve) content. Zoals we in ons eerdere artikel over doomscrollen al beschreven, kan dit gedrag leiden tot serieuze mentale gezondheidsklachten en verhoogde stress- en angstniveaus.
Impact op verschillende leeftijdsgroepen
De effecten van brain rot manifesteren zich verschillend per leeftijdsgroep. Bij tieners en jongvolwassenen, wier hersenen nog volop in ontwikkeling zijn, zien we een verhoogd risico op angst en depressie. Onderzoek van Jonathan Haidt toont aan dat hun vermogen om diepe sociale connecties te vormen in het echte leven ernstig kan worden aangetast door overmatig socialemediagebruik.
Bij kinderen is de impact mogelijk nog groter. Hun natuurlijke speelgedrag en creativiteit kunnen worden verstoord door te veel schermtijd. Ook hun vermogen om zich te concentreren op schoolwerk kan achteruitgaan. Volwassenen merken vaak dat hun productiviteit afneemt en dat hun slaappatroon verstoord raakt door veelvuldig sociale mediagebruik.
Herken de signalen
Brain rot ontwikkelt zich meestal geleidelijk. De eerste tekenen zijn vaak subtiel: je merkt dat je moeite hebt om je te concentreren op langere teksten, of dat je constant de behoefte voelt om je telefoon te checken. Ook vergeetachtigheid en mentale vermoeidheid kunnen wijzen op brain rot. Het is belangrijk om deze signalen serieus te nemen en actie te ondernemen voordat ze verergeren.
Gezondere digitale gewoontes ontwikkelen
Het goede nieuws is dat brain rot niet onomkeerbaar is. Door bewuste keuzes te maken in ons digitale gedrag, kunnen we de effecten tegengaan. Begin met het instellen van concrete tijdslimieten voor sociale media en creëer telefoonvrije zones in huis. Het is ook belangrijk om je digitale omgeving op te schonen door niet-essentiële notificaties uit te schakelen en afleidende apps te verwijderen.
Train je aandachtsspanne door regelmatig boeken te lezen of puzzels op te lossen. Investeer in echte sociale connecties en besteed tijd aan hobby’s die je voldoening geven. Zorg daarnaast voor voldoende slaap en beweging, want een gezond lichaam draagt bij aan een gezond brein. Wil je meer concrete handvatten? In ons artikel 10 onmisbare tips om je schermtijd te beperken vind je praktische strategieën om een gezondere relatie met je scherm op te bouwen.
Conclusie
Brain rot is meer dan alleen een hippe term – het beschrijft een reëel fenomeen dat steeds meer mensen treft. Door bewust om te gaan met onze schermtijd en gezonde digitale gewoontes te ontwikkelen, kunnen we de negatieve effecten beperken en een gezondere relatie opbouwen met technologie.
Bronnen
- Gao, Y., et al. (2025). “Neuroanatomical and functional substrates of the short video addiction and its association with brain transcriptomic and cellular architecture.” NeuroImage.
- Haidt, J. (2024). “The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness.”
- Owens, E. (2024). “Why teenagers are deliberately seeking brain rot on TikTok.” Aeon Magazine.
- Moshel, M. (2023). “The neuropsychological impacts of disordered screen use: A meta-analysis.
- El País (2024). “The Science Behind Social Media Addiction and Cognitive Decline.”
